NUCLEAR POWER

Các kế hoạch chuẩn bị đang được gấp rút hoàn thành, Nam Phi đã kêu gọi các nhà đầu tư trong và ngoài nước tham gia vào dự án này. Theo dự kiến, nhà máy điện hạt nhân thứ hai này của Nam Phi sẽ được xây trong 5 năm. Nhưng kế hoạch này đang vấp phải rất nhiều ý kiến phản đối xuất phát từ việc Chính phủ Nam Phi vẫn chưa hề có chính sách xử lý các chất thải hạt nhân.

Nam Phi mới chỉ có một nhà máy điện hạt nhân duy nhất được xây dựng từ năm 1965 tại Koeberg. Nhà máy điện này là nguồn cung cấp điện chủ yếu cho tỉnh Tây Kếp. Gần 40 năm đã qua, nhà máy này luôn hoạt động tốt chưa xảy ra một sự cố đáng tiếc nào, song có một nỗi lo canh cánh trong lòng người dân Nam Phi chính là những kho chứa chất thải hạt nhân ngày càng chất đầy lên.

Cho dù đã chi tới 500 triệu rand (khoảng 80 triệu USD) vào công nghệ xử lý chất thải hạt nhân, song Nam Phi vẫn chưa có một địa điểm cất giữ an toàn cuối cùng đối với loại chất thải đặc biệt này. Các chất thải phóng xạ của Nam Phi được "lưu tạm" ngay tại nhà máy điện hạt nhân Koeberg và tại lò phản ứng hạt nhân Pelidaban, phía tây thủ đô Pretoria.

Thông thường, chất thải có tính phóng xạ cao được đưa vào cất giữ tạm thời trong thời gian 30-40 năm để tính phóng xạ cũng như nhiệt lượng thải ra giảm bớt. Sau thời gian này, chất thải sẽ được đưa đi cất giữ vĩnh viễn ở một nơi nào đó. Chúng được đóng trong các thùng thép dày chống ăn mòn và đặt ở độ sâu từ 500 đến 1.000 m trong lòng đất tại những nơi có kiến tạo ổn định và được theo dõi cẩn thận.

Không tính kho chất thải hạt nhân tạm thời tại nhà máy Koeberg, tại Pelidaban đang cất giữ khoảng 45.000 thùng chất thải hạt nhân có độ phóng xạ thấp được gom lại từ năm 1965. Gần đây, tổ chức Earthlife Africa bí mật điều tra về mức độ phóng xạ tại khu vực trên và kết quả đã khiến cho dư luận Nam Phi giật mình. Độ phóng xạ tại đây đã cao gấp 10 lần tiêu chuẩn cho phép (20-30 microsievert/giờ so với tiêu chuẩn 2,5 microsivert/giờ).

Theo Earthlife Africa, không ít nhân viên làm việc tại cơ sở hạt nhân Pelidaba đã mắc phải các chứng bệnh hiểm nghèo, như ung thu phổi, rối loạn thần kinh, sẩy thai và nhiều dạng ung thư khác, có thể do nhiễm phóng xạ.

Tom Ferreira, Giám đốc thông tin của dự án xây dựng nhà máy điện hạt nhân thứ hai của Nam Phi khẳng định trong vòng 40 năm đầu, chất thải hạt nhân được cất trong các kho chứa tạm thời của Nam Phi không hề có sự nguy hiểm nào, song ông cũng thừa nhận là một nhà máy điện hạt nhân trung bình mỗi năm thải ra 35 tấn chất thải, trong đó có 1,5 tấn có phóng xạ. Nếu không nhanh chóng có biện pháp xử lý thì số lượng phóng xạ này sẽ đầy lên và không còn chỗ để cất giữ.

HIệp định này nhằm đảm bảo chất thải hạt nhân không rơi vào tay những tên khủng bố mong muốn chế tạo bom bẩn.

"Thoả thuận là một bước đi quan trọng trong quan hệ đối tác Washington - Kiev nhằm bảo vệ nguyên liệu phóng xạ và tăng cường an ninh trong khu vực", Bộ trưởng Năng lượng Mỹ Samuel Bodman phát biểu sau lễ ký.

Ông Bodman cũng muốn nhân chuyến đi này thúc đẩy Ukraina trao trả số nguyên liệu hạt nhân làm giàu từ thời Xô viết cho Nga. Bộ trưởng Năng lượng Mỹ còn xem xét chuyện để lò phản ứng nghiên cứu của nước cộng hoà thuộc Liên Xô cũ sử dụng uranium nghèo. Sự chuyển đổi này sẽ giảm nguy cơ tai nạn và khả năng thành phần hạt nhân rơi vào tay khủng bố.

Những thông tin được phát tán bao gồm ảnh chụp từ bên trong một số lò phản ứng hạt nhân, chi tiết về các cuộc kiểm tra thường xuyên, công việc sửa chữa và tên của các công nhân tại đây. Hãng Mitsubishi Electric cho hay dữ liệu này bị rò rỉ do máy tính cá nhân của một nhân viên trong công ty dùng để kiểm tra lò phản ứng bị dính virus.

"Chúng tôi thành thực xin lỗi vì đã gây ra rắc rối trên", một quan chức của Mitsubishi Electric nói. "Chúng tôi sẽ cố gắng hết sức để tránh tái diễn".

Một quan chức Bộ Thương mại Nhật, chịu trách nhiệm điều tra vụ việc, cho biết những thông tin được đăng tải không trực tiếp liên quan tới phần quan trọng nhất của các lò hạt nhân. "Dữ liệu trực tiếp liên quan tới nguyên liệu hạt nhân hiện được được đặt dưới sự kiểm soát chặt chẽ", ông nói.

Tokyo tìm cách trấn an dư luận, hứa sẽ thực hiện các biện pháp để bảo vệ thông tin về hạt nhân. "Các lò phản ứng hạt nhân là những cơ sở quan trọng để chống khủng bố, củng cố an ninh và vì thế chúng tôi sẽ thực hiện tất cả các biện pháp để đảm bảo việc kiểm soát thông tin", Chánh văn phòng nội các Nhật Hiroyuki Hosoda cho biết.

Kể từ các cuộc tấn công khủng bố nhằm vào Mỹ hôm 11/9/2001, cảnh sát và lực lượng phòng vệ bờ biển Nhật đã siết chặt an ninh quanh 52 lò phản ứng hạt nhân của nước này.